Saša Popović za SET Trebinje: „Elektrokrajina“ započela obiman investicioni ciklus, planirana modernizacija više od 1.700 kilometara mreže

Ulaganja u rekonstrukciju i modernizaciju distributivne mreže, integracija sve većeg broja obnovljivih izvora energije, digitalizacija i primjena vještačke inteligencije predstavljaju ključne pravce razvoja „Elektrokrajine“ u narednim godinama. O izazovima sa kojima se suočava najveći operator distributivnog sistema u Republici Srpskoj, investicijama koje će unaprijediti pouzdanost snabdijevanja, spremnosti mreže za nove proizvodne kapacitete, kao i značaju Samita energetike Trebinje, za SET govori Saša Popović, v.d. direktora ODS „Elektrokrajina“ a.d. Banja Luka.

SET Trebinje: Gospodine Popoviću, na čelu „Elektrokrajine“ ste od aprila 2025. godine, a prethodno ste više godina bili na rukovodećim pozicijama u ovom sistemu. Koliko Vam je iskustvo rada u „Elektrokrajini“ pomoglo da iz prve ruke razumijete izazove sa kojima se danas suočava elektrodistributivni sistem?

Popović: U „Elektrokrajini“ radim od 2010. godine gdje sam kao diplomirani inženjer elektrotehnike praktično prošao sve stepenice radnog iskustva, od referenta, rukovodioca tehničke operative, rukovodioca radne jedinice, do pozicije izvršnog direktora za terenske operacije „Elektrokrajine“.
To iskustvo je omogućilo da na adektavan i objektivan način sagledam sve izazove sa kojima se nosi ovo preduzeće, ali i ulogu i potrebe stručnog kadra, posebno u ključnim tehničkim sektorima koji su nosioci djelatnosti distribucije električne energije.

SET Trebinje: „Elektrokrajina“ u narednom periodu planira značajna ulaganja u rekonstrukciju i modernizaciju distributivne mreže. Koji su trenutno najveći izazovi na mreži i koje investicije će imati najveći uticaj na pouzdanost snabdijevanja građana i privrede?

Popović: „Elektrokrajina“ je ove godine intenzivirala ulaganja u obnovu i rekonstrukciju srednjenaponske i niskonaponske mreže, prije svega na zamjeni dotrajalih drvenih stubova sa novim betonskim stubovima uz postavljanje provodnika šireg presjeka, čime omogućavamo daleko stabilnije i pouzdanije napajanje električnom energijom.
Potrebe na terenu su velike, posebno u ruralnim, razuđenim i brdovitim područjima, zbog čega, pored korištenja vlastitih prihoda, posežemo i za kreditnim finansiranjem, a sa planom što većeg teritorijalnog i investicionog obuhvata.
Investicioni radovi na terenu će narednih mjeseci i godina biti sve značajniji i vidljiviji u svim gradovima i opštinama distributivnog područja „Elektrokrajine“ u cilju unapređenja kvaliteta isporuke električne energije za desetine hiljada naših korisnika.

SET Trebinje: Energetska tranzicija donosi sve veći broj solarnih elektrana i kupaca-proizvođača. Da li je distributivna mreža „Elektrokrajine“ spremna za sve veći broj priključenih obnovljivih izvora energije i šta će biti najveći izazov u njihovoj integraciji?

Popović: „Elektrokrajina“ je dokazala da je sposobna primiti na svoju mrežu značajan broj proizvodnih kapaciteta. Trenutno se na mreži nalazi 735 malih proizvođača, pretežno solarnih elektrana, ukupne snage 165 MW. Pored toga, izdate su elektroenergetske saglasnosti za dodatnih 150 MW u projektima koji su odmakloj fazi realizacije, dok su u početnoj fazi realizacije objekti ukupne snage 155 MW.
Iz navedenog je jasno da je „Elektrokrajina“ već ostvarila značajan rezultat u integraciji obnovljivih izvora energije, što namjeravamo ojačati planiranim investicijama u rekonstrukciju mreže i razvoj distributivnog sistema.

SET Trebinje: Digitalizacija i automatizacija mijenjaju način upravljanja elektrodistributivnim sistemima. Koje tehnologije „Elektrokrajina“ već koristi ili planira da uvede kako bi se kvarovi brže otkrivali, a vrijeme prekida u napajanju smanjilo?

Popović: Elektrokrajina kontinuirano istražuje nove tehnologije i u skladu sa finansijskim mogućnostima investira, za početak u pilot projekte. To je prirodni put usvajanja novih tehnologija i uvođenje u redovnu upotrebu.
Trend se u suštini može sumirati u stalnom povećanju razumijevanja stanja mreže („Grid awareness“) kroz povećanje telemetrije na svim segmentima mreže. Ovo prvenstveno obezbjeđuje sposobnost brze reakcije ekipa i smanjenje trajanja kvara, a u nekim slučajevima i preventivne akcije i sprečavanje samog kvara. Na ovo se prirodno nadovezuje povećanje autonomnog reagovanja određenih sklopnih elemenata mreže, radi brze rekonfiguracije mreže i izolovanje dijela mreže u kvaru.

SET Trebinje: Samit energetike Trebinje postao je jedna od najznačajnijih regionalnih platformi za razmjenu iskustava i razgovor o energetskoj tranziciji. Koliko su ovakvi skupovi važni za kompanije poput „Elektrokrajine“ i šta je za Vas najvažnija vrijednost učešća na SET-u?

Popović: Samit u Trebinju je zaista izrastao u jedan respektabilan događaj koji okuplja energetske stručnjake iz brojnih zemalja regiona i Evrope. SET je odlična prilika za razmatranje aktuelne tematike i budućih izazova u energetskom sektoru, u čemu „Elektrokrajina“, kao najveći operater distributivnog sistema u Republici Srpskoj, neizostavno učestvuje i aktivno doprinosi još od prvog skupa 2020. godine.

SET Trebinje: Ovogodišnji Samit bio je posvećen primjeni vještačke inteligencije u energetici i modernizaciji elektroenergetskog sistema. Da li AI već danas može imati konkretnu primjenu u radu „Elektrokrajine“ i gdje vidite njen najveći potencijal?

Popović: Vještačka inteligencija ima široku primjenu u distributivnim sistemima razvijenih država, od prediktivnog održavanja mreže, upravljanja i detekcije kvarova do efikasnije integracije obnovljivih izvora energije.
„Elektrokrajina“, u okviru svojih objektivnih kapaciteta, stalno radi na modernizaciji distributivnog sistema i unapređenju poslovnih procesa uz obavezno jačanje sajber bezbjednosti, što će, uz adekvatne AI alate, biti jedan od ključnih pravaca razvoja preduzeća u godinama i decenijama koje dolaze.

SET Trebinje: Koji su ključni prioriteti „Elektrokrajine“ do narednog Samita energetike Trebinje i šta biste voljeli da tada možete predstaviti kao najznačajniji rezultat kompanije?

Popović: Kao što sam već pomenuo, „Elektrokrajina“ je u 2026. godini započela obiman investicioni ciklus sa planom rekonstrukcije i modernizacije više od 1.700 kilometara SN i NN mreže. Iako je riječ o višegodišnjem projektu, sigurno je da će dio poslova biti realizovan do idućeg SET-a o čemu ćemo sa zadovoljstvom informisati učesnike ovog prestižnog događaja.