Mitrović za SET Trebinje: HET između stabilne proizvodnje, hidroloških izazova i novih investicija

ZP „Hidroelektrane na Trebišnjici“ (HET) i u ovoj godini potvrđuje svoju značajnu ulogu u elektroenergetskom sistemu Republike Srpske, ostvarujući dobre proizvodne i poslovne rezultate uprkos izrazito sušnom periodu i sve izraženijim promjenama hidroloških prilika. O tome kako HET upravlja raspoloživim vodnim resursima, odgovara na izazove klimatskih promjena, planira proizvodnju i razvija nove kapacitete, za SET Trebinje govori Milan Mitrović, izvršni direktor za upravljanje sistemom u ZP „Hidroelektrane na Trebišnjici“ a.d. Trebinje.

Mitrović govori i o strateškom projektu izgradnje HE Dabar, ulozi hidroelektrana u energetskoj tranziciji i sve većoj potrebi za fleksibilnim izvorima energije, ali i o značaju regionalnog povezivanja i Samita energetike Trebinje kao mjesta za razmjenu znanja, iskustava i pokretanje novih energetskih projekata.

SET Trebinje: HET je jedan od najznačajnijih proizvođača električne energije u Republici Srpskoj. Kako biste ocijenili poslovanje kompanije u ovoj godini i koji su trenutno najvažniji prioriteti HET-a?

Mitrović: U tekućoj godini HET posluje stabilno, uz dobru proizvodnju i pozitivne poslovne rezultate. Posebno je važno što, uprkos promjenljivim hidrološkim uslovima, uspijevamo da održimo visok nivo pouzdanosti sistema. Kumulativno, ostvarena je proizvodnja od 830 GWh (5% iznad plana) električne energije, što je odličan rezultat s obzirom na okolnosti. Svjedoci smo izrazito sušnog perioda koji traje već 6 mjeseci, što se odražava na cjelokupan elektroenergetski sistem. Čak i u takvim uslovima, za prvo polugodište ostvarena je neto dobit u iznosu od 5,58 miliona KM. Najvažniji prioriteti su svakako pouzdanost sistema, kao i realizacija započetih investicija.

SET Trebinje: Hidrološke prilike imaju veliki uticaj na proizvodnju hidroelektrana. Kako se HET prilagođava sve izraženijim oscilacijama u hidrološkim uslovima i koliko je važno dugoročno planiranje proizvodnje?

Mitrović: Hidrološke prilike direktno utiču na proizvodnju, pa je neophodno kontinuirano pratiti vremenske prognoze. Tekuća godina bila je izazovna u smislu upravljanja, jer smo imali značajne količine padavina u januaru i februaru. Krajem februara dostižemo skoro maksimalnu kotu hidroakumulacije „Bileća“. Uprava preduzeća donosi važnu odluku, da se ne vrši evakuacija vode i to se na kraju ispostavilo kao mudar potez, s obzirom na činjenicu da je nastupio izrazito sušan period koji još uvijek traje. Imamo dobru saradnju sa Republičkim hidrometorološkim zavodom, što je vrlo važno. HET u svom sistemu ima preko 100 stanica koje stručne službe prate svakodnevno. Radi se na modernizaciji monitoringa praćenja slivnog područja rijeke Trebišnjice, pa će u narednom periodu, uz pomoć UNDP BiH, biti realizovan projekat novih 17 stanica koje će biti uvezane u jedan sistem koordinacije.

Prema trenutnom monitoringu hidroloških prilika, očigledne su klimatske promjene, prvenstveno u pogledu vrste padavina. Evidentno je da se smanjuju količine palog snijega, te se akumulacije brže pune, što zahtjeva veće praćenje i veću budnost u sistemu. I pored navedenih činjenica, sistem HET-a ima hidroakumulaciju za godišnje izravnavanje voda, a tu su još hidroakumulacije u Fatničkom i Dabarskom polju.

Od trenutka povezivanja ovih polja tunelima, akumulacije u Fatničkom i Dabarskom polju postale su upravljive.

Akumulacije HET-a se pune u kišnom dijelu godine, a energetski dominatno se koriste u sušnom/bezvodnom dijelu godine. U tekućoj godini, u mjesecu u julu, kada su dotoci u hidroakumulaciju bili par metara kubnih u sekundi, za potrebe elektroenegetskog sistema korišteno je 120 m3/s (40 puta više vode smo ispuštali za potrebe proizvodnje električne energije nego što je doticalo u sistem). Ovo jedino u elektroenergetskom sistemu može da obezbijedi sistem HET-a. U sistemu HET-a voda se akumulira u kišnom periodu godine i periodu kad su niske cijene električne energije, a koristi se u periodu kad su veće cijene električne energije.

SET Trebinje: HET realizuje i značajne investicione projekte, posebno u kontekstu povećanja proizvodnih kapaciteta. Koji projekti su trenutno u fokusu i šta će oni značiti za buduću poziciju kompanije u elektroenergetskom sektoru?

Mitrović: HET je preduzeće koje razmišlja dugoročno, tako da se kontinuirano radi na modernizaciji opreme, kao i investicijama koje će doprinjeti povećanju proizvodnje. Dokaz za to je projekat izgradnje HE Dabar koji je u toku i vjerujem da ćemo u naredne dvije godine taj projekat realizovati. Izuzetno bitan strateški projekat koji donosi novih 500 GWh i HET stavlja u poziciju najvećeg i najznačajnijeg proizvođača električne energije u Republici Srpskoj.

SET Trebinje: Energetska tranzicija donosi sve veći udio solarnih i vjetroelektrana, ali i potrebu za fleksibilnim izvorima energije. Kakvu ulogu u tom novom energetskom miksu vidite za hidroelektrane HET-a?

Mitrović: Energetska tranzicija donosi sve veći udio solarnih i vjetroelektrana, ali istovremeno povećava potrebu za fleksibilnim i pouzdanim izvorima energije. U tom kontekstu HET ima izuzetno važnu ulogu, jer može brzo i efikasno regovati na zahtjeve elektroenergetskog sistema. Sa hidroakumulacijom „Bileća“ od 1.277.000.000 m3 vode korisnog akumulacionog prostora, sistem HET-a predstavlja bitan šraf u čitavom elektrenergetskom sistemu. HET je kompleksan sistem sa ogromnim potencijalom, posebno sa aspekta snabdijevanja krajnjih kupaca i tržišta električne energije.

SET Trebinje: HET je dugogodišnji partner i podrška Samitu energetike Trebinje. Šta za kompaniju znači učešće na SET-u i koliko su ovakvi događaji važni za razmjenu iskustava, povezivanje stručnjaka i pokretanje novih energetskih projekata?

Mitrović: Samit energetike Trebinje je za HET mnogo više od jednog poslovnog događaja. On predstavlja mjesto na kojem se susreću struka, institucije, energetske kompanije i investitori. Za nas je posebno značajna razmjena iskustava sa stručnjacima iz regiona, jer se energetski sektor brzo mijenja i zahtijeva konstantno praćenje novih tehnologija i trendova. Vjerujemo da ovakvi susreti mogu biti osnova za nova partnerstva i konkretne energetske projekte.

SET Trebinje: SET Trebinje okuplja predstavnike energetskih kompanija, institucija, finansijskog sektora i stručne javnosti iz regiona. Koliko su ovakva regionalna povezivanja važna za razvoj elektroenergetike i privlačenje novih investicija?

Mitrović: Regionalno povezivanje je od velikog značaja za dalji razvoj elektroenergetskog sistema. Elektroenergetski sistemi su sve više međusobno povezani, a razmjena znanja, iskustava i tehnologija doprinosi efikasnijem korišćenju energetskih resursa. Ovakvi skupovi otvaraju prostor za predstavljanje investicionih potencijala i privlačenje investitora, što je posebno važno za velike energetske projekte.

SET Trebinje: Nakon dosadašnjih izdanja SET-a, kakve utiske nosite sa Samita i šta biste izdvojili kao njegov najveći doprinos energetskom sektoru Republike Srpske i regiona? Šta očekujete od narednog izdanja SET-a?

Mitrović: Dosadašnja izdanja SET-a pokazala su da je Trebinje prepoznato kao važno mjesto za razgovor o budućnosti energetike u regionu. Najveći doprinos vidimo u povezivanju ljudi, kao i otvaranju tema koje će u narednim godinama biti ključne za energetski sektor. Od narednog izdanja očekujemo razgovore o investicijama, energetskoj tranziciji, razvoju obnovljivih izvora električne energije, skladištenju energije i modernizaciji elektroenergetske infrastrukture. Vjerujem da će SET nastaviti da raste i da će Trebinje i Republika Srpska imati sve značajniju ulogu na energetskoj mapi regiona.